CÀ ĐỘC DƯỢC

Cà độc dược (Datura metel) là một loại cây cỏ nhỏ, cao khoảng 1 – 2 mét. Hai thành phần chính của Cà độc dược là Atropin và Hyoxin có nhiều công dụng đối với sức khỏe của chúng ta. Tuy nhiên, việc sử dụng quá liều Cà độc dược có thể gây ngộ độc, cần các phương pháp điều trị kịp thời.

daydreaming distracted girl in class

CÀ ĐỘC DƯỢC

Giới thiệu về dược liệu 

Cà độc dược là một loại cây cỏ nhỏ, cao khoảng 1 – 2 mét. Thân của nó có màu xanh lá hoặc tím, tương đối nhẵn, mọc ra nhiều cành non cùng nhiều lông tơ ngắn và nhiều bì khổng ở thân cây. Lá cây mọc cách nhau. Loài cây này vừa để làm cảnh, vừa chữa bệnh.

Tên gọi khác: Mạn đà la (hoa trắng), cà diên, cà lục dược, sùa tùa, hìa kía phiếu…

Tên khoa học: Datura metel

Họ khoa học: họ Cà

Cà độc dược có nguồn gốc từ Nam Mỹ ở các nước Mexico và Peru

Đặc điểm hình thái

Hiện tại, cà độc dược gồm 3 loại:

  • Cà độc dược có hoa trắng, cành xanh, thân xanh.

  • Cà độc dược có hoa đốm tím, cành xanh, thân xanh.

  • Cà độc dược lai (lai từ 2 loại trên).

Cả 3 loại cà độc dược đều có các đặc điểm chung, bao gồm:

  • Là một loại cây thân thảo, cao khoảng 1- 2 m và sống quanh năm. 

  • Thân cây có bề mặt nhẵn, xuất hiện nhiều chấm nhỏ, nhiều bì khổng, có màu xanh lá hoặc tím và từ thân mọc ra nhiều cành non.

  • Trên những cành non xuất hiện nhiều lông tơ trắng, ngắn. 

  • Lá của cà độc dược thuộc loại lá đơn, trên bề mặt có màu xanh xám, mặt dưới có màu xanh nhạt và lá non có nhiều lông. Những lá cây mọc cách nhau và đoạn gần ngọn cành, chúng mọc thành từng vòng và đối nhau. Phiến lá cứng, méo có hình xẻ răng cưa hoặc lượn sóng. 

  • Hoa có màu trắng hoặc màu vàng, mọc đơn độc ở nách lá. Các cánh hoa dính liền với nhau tạo thành hình giống như cái loa, hoa dài khoảng 16 – 18cm. 

  • Hoa khi héo, chúng để lại một phần và từ phần này hình thành nên quả của cà độc dược. Quả có màu xanh, hình cầu, có gai, đường kính khoảng 3cm, khi chín nở thành 4 mảnh. Ở trong quả chứa nhiều hạt nhăn nheo màu nâu vàng.

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến 

Phân bố

Nguồn gốc của cây độc dược từ Mexico và Peru.

Ở Việt Nam, chúng mọc hoang ở những vùng đất hơi ẩm, mùn và cũng được trồng ở nhiều tỉnh gồm: Hải Dương, Nghệ An, Đồng Tháp, Vĩnh Phúc, Bến Tre, Kiên Giang, Hậu Giang, Thanh Hóa,… 

Thu hái, chế biến 

Không phải bộ phận nào trên cây độc dược cũng có thể sử dụng để làm thuốc. Trong Đông y, lá và hoa được sử dụng nhiều để làm dược liệu.

Lá cây thường được thu hoạch lúc cây sắp ra hoa hoặc đang ra hoa và được chọn để hái nhiều nhất là loại lá bánh tẻ.

Hoa thường hái vào mùa thu.

Sau thu hoạch, hoa và lá được đem sấy hoặc phơi nhẹ.

Bảo quản

Bảo quản ở nơi khô thoáng, tránh ẩm, mốc.

Thành phần hóa học 

Một số thành phần hóa học nổi bật có trong cây cà độc dược như: alkaloi, scopolamine, hyoscyamin, hyoxin, atropine,…

Tác dụng - Công dụng 

Atropin

  • Làm cơ vòng của mắt dãn ra, nên đồng tử giãn. Nhãn cầu dẹt lại, áp lực mắt tăng lên. Sự tiết nước bọt, mồ hôi, dịch vị, dịch ruột ngừng lại.

  • Làm nở khí đạo khi khí đạo bị co thắt và phó giao cảm bị kích thích. Lúc bình thường, atropin không tác dụng, ít tác động trên nhu động ruột và co thắt ruột.

  • Liều độc atropin tác động lên não làm say hoặc phát điên, hô hấp tăng, sốt, cuối cùng thần kinh trung ương bị ức chế và tê liệt.

Hyoxin

  • Hyoxin gần giống atropin, nhưng thời gian làm giãn đồng tử ngắn hơn.

  • Khi ngộ độc, hyoxin ức chế thần kinh nhiều hơn là kích thích.

  • Hyoxin được dùng để chữa cơn co giật của bệnh Parkinson, phối hợp với atropin để chống say phi cơ hoặc tàu thủy, làm thuốc dịu thần kinh.

Công dụng và liều dùng 

Những công dụng của cây độc dược bao gồm:

  • Chữa ho, hen

  • Chống co bóp trong bệnh loét dạ dày 

  • Say sóng hoặc nôn mửa khi đi máy bay

  • Dùng đắp mụn nhọt, giảm đau nhức

  • Cà độc dược còn dùng làm nguyên liệu để chế hyoxin.

Sử dụng dược liệu dưới các dạng sau:

  • Bột lá hoặc bột hoa; lá hoặc hoa phơi khô, thái nhỏ để hút như thuốc lá, sử dụng mỗi ngày ngày 1-1,5g. Nếu thấy triệu chứng ngộ độc thì ngưng sử dụng. 

  • Dùng dưới hình thức rượu 1/10 (ngày dùng 0,5-3g rượu cho người lớn, 0,1g cho trẻ em). 

  • Đơn thuốc lá chữa hen: hoa hoặc lá phơi khô, thái nhỏ, kali nitrat 1 phần. Những nguyên liệu này cho vào giấy cuộn thành điếu thuốc lá. Ngày hút 1-1,5g vào lúc có cơn hen.

Lưu ý

Đây là các bài thuốc chữa bệnh từ cà độc dược, tuy nhiên có thể gây ngộ độc cho người sử dụng nên nếu không may gặp phải tình trạng này, hãy giải quyết bằng một trong những phương pháp sau:

  • Nếu đối tượng bị ngộ độc là người trưởng thành, hãy cho bệnh nhân uống nước chè đặc để gây nôn, rửa dạ dày. Sau đó, giữ ấm cho cơ thể và để không gian yên tĩnh cho bệnh nhân. 

  • Ngộ độc nhẹ, bệnh nhân còn tỉnh táo, hãy giải độc bằng cách: Chuẩn bị 400g vỏ đậu xanh, 200g kim ngân hoa, 100g liên kiều, 10g cam thảo. Đem những dược liệu này cho vào nồi và sắc lên cùng với 3 bát nước. Đun cho đến khi nước rút cạn còn khoảng 1 bát thì bệnh nhân uống từng ngụm nhỏ, sẽ giúp giải độc cho bệnh nhân. 

Phương pháp tốt nhất là hãy đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời nếu có dấu hiệu ngộ độc.

 

Có thể bạn quan tâm?
CAM THẢO ĐẤT

CAM THẢO ĐẤT

Cam thảo đất là loại dược liệu có công dụng hữu hiệu mà từ lâu đời dân gian xem như là vị thuốc nam quý. Cây cam thảo đất hay còn gọi là cây thảo nam, dã cam thảo, hoặc thổ cam thảo có vị đắng, ngọt, tính mát. Thường được sử dụng để điều trị ho, phù nề, cảm cúm, sởi hay tăng cường cảm giác ngon miệng khi ăn uống, cùng nhiều bệnh lý khác. Tên khoa học: Seoparia dulics L Họ: Hoa mõm chó – Scrophulariaceae
administrator
TINH DẦU QUÝT

TINH DẦU QUÝT

Tinh dầu quýt được chiết xuất từ phần vỏ của quả quýt, cùng với những tinh dầu thuộc nhóm cam chanh có nhiều công dụng đối với sức khỏe. Loại tinh dầu này mang lại hiệu quả thư giãn thần kinh, cải thiện các bệnh lý hệ hô hấp và nhiều tình trạng khác. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về tinh dầu quýt và công dụng tuyệt vời của nó.
administrator
TẦM XUÂN

TẦM XUÂN

Tầm xuân (Rosa canina) là một loại thực vật có hoa thuộc họ hoa hồng. Loài cây này phân bố rộng rãi trên khắp thế giới và được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong y học cổ truyền. Tầm xuân được biết đến với nhiều tác dụng chữa bệnh, từ việc hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, đến giảm đau và chống viêm. Ngoài ra, tầm xuân cũng được sử dụng trong mỹ phẩm và chế phẩm làm đẹp.
administrator
DƯƠNG XỈ

DƯƠNG XỈ

Dương xỉ, hay còn được biết đến với những tên gọi: Ngọc dương xỉ, quyết lá xoăn. Dương xỉ là loài cây mọc hoang ở những nơi ẩm ướt, râm mát. Cây thường được trồng làm cảnh, trang trí nội thất, sân vườn. Khoa học đã chứng minh chiết xuất của cây chứa nhiều hoạt chất giúp bảo vệ sức khỏe làn da. Nhờ vào tác dụng chống tia UV, dương xỉ là “thần dược” làm đẹp da an toàn và hiệu quả. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator
DỀN GAI

DỀN GAI

Dền gai, hay còn được biết đến với những tên gọi: Rau giền gai, thích hiện, giền hoang, phjăc hôm nam, la rum giê la, dền hoang. Dền gai là dược liệu thường được sử dụng để điều trị bệnh trong Đông y. Đặc biệt, vị thuốc có khả năng giảm đau, thanh nhiệt, lợi tiểu, trừ thấp rất hiệu quả. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator
NÚC NÁC

NÚC NÁC

Núc nác là một loại cây rừng khá nổi tiếng đối với người dân ở vùng núi rừng Tây Bắc khi đây là một trong các loại thực phẩm từ thiên nhiên của họ có thể chế biến thành nhiều món ăn đậm chất văn hóa Tây Bắc.
administrator
MƠ TAM THỂ

MƠ TAM THỂ

Mơ tam thể (Paederia lanuginosa Wall) là cây dây leo thân gỗ, sống lâu năm, thân tròn, vỏ thân màu xanh tím, bề mặt vỏ thân có nhiều lông tơ màu trắng.
administrator
HOÀNG LIÊN Ô RÔ

HOÀNG LIÊN Ô RÔ

Hoàng liên ô rô, hay còn được biết đến với những tên gọi: Thích hoàng bá, mã hồ, thập đại công lao, hoàng bá gai. Từ lâu, Hoàng liên ô rô đã được nhân dân tỉnh Lào Cai sử dụng để chữa trị những bệnh lý đường tiêu hóa. Vì lá giống lá ô rô lại có công dụng gần như vị hoàng liên nên cây này được đặt tên là hoàng liên ô rô. Ngoài ra, cây còn có nhiều tác dụng trong việc điều trị bệnh. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator