CHÈ DÂY

Chè dây (Ampelopsis cantoniensis) là một trong những loại thảo dược lành tính của núi rừng có tác dụng tiêu viêm, giải độc, thanh nhiệt. Nó được sử dụng trong nhiều loại thuốc, phổ biến nhất là thuốc chữa bệnh dạ dày.

daydreaming distracted girl in class

CHÈ DÂY

 

Đặc điểm và hình thái của cây chè dây

Chè dây là loại dây leo cao dưới 1m và dài khoảng 2-3m, thường bám vào thân các cây khác và mọc hoang trong rừng. Thân cây hình trụ, có tua mỏng mọc đối với lá và chia thành 2-3 nhánh. 

Các lá kép dài khoảng 7-10 cm, có răng cưa hơi giống lá kinh giới, nhưng mép có màu tím. Mặt lá nhẵn, mặt dưới xanh nhạt, mặt trên xanh đậm. Lá có màu xanh khi còn non và chuyển sang màu xanh khi trưởng thành. 

Hoa của cây giống nụ tam thất, mọc thành chùm, màu trắng. Mùa ra hoa từ tháng 6 đến tháng 7, quả màu đỏ, nhỏ như quả si, thời kỳ đậu quả vào khoảng tháng 9 hàng năm.

Chè dây là một trong những loại dược liệu được sử dụng nhiều trong đời sống hằng ngày

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến 

Phân bổ 

Cây thuốc có thể tìm thấy ở nhiều nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, các nước Đông Dương,… Với nước ta, cây có nguồn gốc ở nhiều nơi, đặc biệt là các vùng rừng núi. Điển hình nhất là các tỉnh như Hòa Bình, Lào Cai, Lạng Sơn, Nghệ An, Quảng Ninh, Lâm Đồng, Đồng Nai. 

Những bộ phận được sử dụng

Lá là bộ phận chính được sử dụng của cây và được dùng làm thuốc. Ngoài ra, phần rễ cũng có thể được sử dụng trong một số bài thuốc. 

Thu hoạch và chế biến 

Thời điểm tốt nhất để hái chè dây là từ tháng 4 đến tháng 10 hàng năm, khi chúng chưa ra hoa. Cắt bỏ toàn bộ thân và lá và rửa sạch bụi bẩn. Sau đó sẽ được cắt thành từng miếng nhỏ rồi đem phơi hoặc sấy khô để dành sử dụng cho lần sau. 

Bảo quản nguyên liệu 

Dược liệu đã qua chế biến và sấy khô cần được bảo quản trong túi kín và để nơi khô ráo, thoáng mát. Nếu không sử dụng, thỉnh thoảng để khô để tránh ẩm mốc và mối mọt.

Thành phần hóa học 

Trà dây có thành phần chủ yếu là flavonoid và tannin, và chứa hai loại đường: glucose và rhamnose. 

Trong lá có tanin (10,82 - 13,30%) và tổng số flavonoid chiếm 18,15 +/- 0,36%, trong đó myricetin chiếm 5,32 +/- 0,04%. 

Ngoài ra, các hợp chất được phân lập từ chè dây: cantonienol, nootkatone, aromadendran-4β, 10β-diol, axit abscisic, axit 12-oxo-hardwick, axit betulinic, axit platanic, axit vanillic, resveratrol, nectandrine B, Nectandrin A, 3,5,7 -trihydroxychromone, 5,7,3', 4', 5'-pentahydroxyflavanone, taxifolin, myricitrin.

Tác dụng - Công dụng 

Theo y học cổ truyền 

Trà có vị ngọt và thanh nhiệt với nhiều lợi ích bao gồm:

  • Lá dùng chữa các bệnh về dạ dày như ợ hơi, ợ chua, viêm loét dạ dày, hành tá tràng. 

  • Rễ và gốc của cây được dùng để chữa các bệnh về gan như viêm gan. Nó cũng có hiệu quả đối với cảm lạnh, viêm họng, mụn nhọt và phát ban. Cây chè cũng điều trị các bệnh về máu và hệ thống tạo máu, chẳng hạn như viêm hạch cấp tính. giải độc vi khuẩn. 

  • Rễ cây chè được dùng chữa chấn thương, thấp khớp và đau nhức. 

  • Đắp lá bên ngoài vết thương để cầm máu. 

Theo y học hiện đại 

Tác dụng chống loét ở dạ dày

  • Thí nghiệm trên chuột bị loét dạ dày dùng 1 g/kg/ngày tổng số flavonoid trong 4 ngày. Kết quả thí nghiệm cho thấy chỉ số loét của nhóm chứng và nhóm thuốc lần lượt là 7,1 và 2,66 (thuốc giảm loét 62,5%). 

Tác dụng giảm đau 

  • Khi thử nghiệm trên chuột với liều tiêm dưới da 1 g/kg, tác dụng giảm co thắt đã giảm 50-80%. 

Tác dụng kháng khuẩn 

  • Thí nghiệm trên đĩa thạch cho thấy tổng số flavonoid có tác dụng chống lại Bacillus subtilis (nồng độ 1% gần với 0,2 UI / ml ampicillin). 

Tác dụng chống oxy hóa 

  • Malonyldialdehyde (MDA) là kết quả của quá trình oxy hóa lipid tế bào gan trong tế bào gan chuột bạch. Đây là hoạt chất phản ứng với axit thiobarbituric tạo thành phức chất có màu. Phức hợp này tính toán lượng MDA nhiều hay ít được tạo ra khi đo cường độ màu ở bước sóng 532 nm. Chất chống oxy hóa hạn chế quá trình oxy hóa lipid và do đó làm tăng lượng MDA được tạo ra.

Cách dùng - Liều dùng 

Pha dùng như chè, có thể uống riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. Thuốc được dùng với liều mỗi ngày từ 10 - 50g.

Một số bài thuốc từ cây chè dây

Chữa đau dạ dày 

  • Mỗi ngày dùng 30-50g chè dây nấu thành nước sắc trà uống để chữa bệnh, thời gian chữa bệnh kéo dài 15-30 ngày. 

Phòng chống sốt rét 

  • Thái nhỏ và phơi khô các loại thảo mộc như chè dây 60g, lá hồng bì 60g, rễ cỏ xước 12g, lá đại bì 12g, lá tía tô 12g, lá hoặc vỏ cây 12g, rễ xoan rừng 12g. Cho các thành phần vào sắc với 400ml nước, sắc đến khi nước còn 100ml thì uống. 

  • Việc điều trị nên được áp dụng 3 ngày một lần. 

Giảm tê và đau nhức

  • Giã nát một nắm lá chè xanh tươi, hơ trên lửa, bọc vào miếng vải sạch và đắp trực tiếp lên chỗ đau nhức.

Chữa cảm lạnh, hạ sốt, viêm họng

  • Uống 15-60g trà cây mỗi ngày dưới dạng nước. Đau hố hố, chữa tiêu chảy. Dùng 50g chè xanh tươi, 15g gừng tươi sắc lấy 2 chén nước, trẻ em, người già, người ốm nhẹ có thể giảm bớt liều lượng. 

Chữa lành các ổ nhiễm trùng đầy mủ 

  • 15 g chè dây nấu với rượu và nước theo tỷ lệ 1 phần rượu 1 phần nước hoặc sử dụng hầm chung với thịt lợn nạc hầm. 

Những điều cần lưu ý

Sau khi phơi khô, chè dây có màu trắng lốm đốm. Đây là phấn trà, các bạn đừng nhầm với nấm mốc rồi vứt đi nhé. Phấn đầy phấn là loại trà dây tốt. Thời điểm tốt nhất để dùng chè dây chữa bệnh dạ dày là vào buổi sáng lúc bụng đói, vì chè dây là một loại thảo dược lành tính, không có tác dụng phụ khi sử dụng.

 

 

Có thể bạn quan tâm?
RAU MÙI

RAU MÙI

Rau mùi có tên khoa học là Coriandrum sativum, có vị cay, tính ấm, nó tác dụng mạnh vào vùng phổi, tiêu hóa.
administrator
MẮC KHÉN

MẮC KHÉN

Nhắc đến Mắc khén, ngày nay hầu như chúng ta đều nghĩ đến 1 loại gia vị độc đáo đặc trưng của vùng núi rừng Tây Bắc và được xem như là linh hồn của ẩm thực Tây Bắc. Tuy nhiên, không chỉ được sử dụng làm gia vị trong chế biến thực phẩm, hạt Mắc khén còn là một vị thuốc với nhiều những công dụng tuyệt vời như kháng viêm, giảm đau, ăn không tiêu,...
administrator
HÀ THỦ Ô

HÀ THỦ Ô

Hà thủ ô hay hà thủ ô đỏ, vì nó có sắc đỏ, cũng để tránh nhầm với cây Hà Thủ Ô trắng. Hà thủ ô, còn gọi là “giao đằng”, là cây dây, ý nói thứ dây này luôn luôn quấn vào nhau, hay “dạ hợp”, dạ là đêm, ý nói ban đêm chúng quấn lấy nhau. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator
ĐA LÔNG

ĐA LÔNG

Đa lông (Ficus drupacea) là một loại cây thuộc họ Dâu tằm, có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ. Dược liệu của Đa lông được sử dụng trong Y học cổ truyền và hiện đại để chữa các bệnh như ho, hen suyễn, đau khớp và tiêu chảy. Đặc biệt, thành phần chính của Đa lông là các hợp chất flavonoid và saponin đã được nghiên cứu và chứng minh có tác dụng kháng viêm và kháng khuẩn, giúp hỗ trợ điều trị các bệnh liên quan đến đường hô hấp và đường tiêu hóa.
administrator
TRÚC DIỆP

TRÚC DIỆP

Trúc diệp (Lophatherum gracile) là một loại thảo dược được sử dụng trong Y học cổ truyền để điều trị nhiều loại bệnh, từ các vấn đề về đường tiêu hóa đến các bệnh về hô hấp. Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng Trúc diệp có chứa nhiều thành phần hóa học có tác dụng chống viêm và chống oxy hóa. Tuy nhiên, trước khi sử dụng Trúc diệp, người dùng cần lưu ý những điều quan trọng như liều lượng, tác dụng phụ và khả năng tương tác với các loại thuốc khác.
administrator
TỎI TRỜI

TỎI TRỜI

Tỏi trời là một loại dược liệu quý có từ lâu đời được sử dụng trong Y học cổ truyền. Với tên khoa học là Veratrum mengtzeanum, loài cây này được tìm thấy chủ yếu ở vùng núi cao của châu Á. Tỏi trời chứa các hoạt chất có tác dụng điều trị nhiều bệnh, nhưng đồng thời cũng có rất nhiều lưu ý cần biết trước khi sử dụng. Hãy cùng tìm hiểu về đặc điểm, thành phần, công dụng và những lưu ý khi sử dụng Tỏi trời để bảo vệ sức khỏe của chúng ta.
administrator
GIUN ĐẤT

GIUN ĐẤT

Giun đất, hay còn được biết đến với những tên gọi: Địa long, khâu dẫn, khúc đàn, ca nữ, phụ dẫn, thổ long, giun khoang, trùng hổ, khưu dẫn. Giun đất là loài động vật có ở khắp nước ta. Chúng không chỉ có lợi cho ngành nông nghiệp mà còn được dân gian dùng làm vị thuốc để điều trị bệnh, với tên gọi là Địa long. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator
SA NHÂN

SA NHÂN

Dược liệu là quả gần chín phơi hay sấy khô của cây Sa nhân. Vì hạt trông giống hạt sỏi, do đó có tên Sa nhân (Sa là cát, sỏi).
administrator