CHÌA VÔI

Chìa vôi từ lâu đã được biết đến là một trong những vị thuốc có nhiều dược tính. Nó đặc biệt hữu ích đối với các triệu chứng của các bệnh về xương khớp như viêm khớp dạng thấp và thoát vị đĩa đệm.

daydreaming distracted girl in class

CHÌA VÔI

Giới thiệu về dược liệu 

Loại cây này từ lâu đã được biết đến là một trong những vị thuốc có nhiều dược tính. Nó đặc biệt hữu ích đối với các triệu chứng của các bệnh về xương khớp như viêm khớp dạng thấp và thoát vị đĩa đệm. 

Ngoài ra còn dùng chữa mụn nhọt, sưng tấy, rắn cắn, ong đốt,… 

  • Tên khác: Bạch phấn đằng, dây chìa vôi, bạch liễm, Hồ đắng. 

  • Tên khoa học: Cissus repens Lam 

  • Họ: Nho (họ Vitacease) 

Chìa vôi là loại cây thân leo, chiều dài từ 2-4 m trở lên. Thân có màu xanh lục, thường là xanh nhạt hoặc tím, hơi có thùy và bên ngoài có lớp phấn trắng. Các tua riêng lẻ mọc trên thân đối diện với lá. 

Chìa vôi là một loại dược liệu thường được sử dụng đối với bệnh nhân mắc phải tình trạng thấp khớp

Lá mọc so le, nhọn ở đầu, hình tim ở gốc, có gân hình chân vịt, rộng khoảng 6-8 cm. Các lá gốc gần như toàn bộ với mép có răng cưa, phía trên chia sâu thành 5-7 thùy. Các thùy có răng cưa, hình mác thuôn dài, phía dưới hơi trắng và phía trên có màu xanh đậm. Cuống lá khá to và dày. 

Hoa màu vàng nhạt, mọc thành xim đối diện với lá nhưng ngắn. Đài hoa hình chén hoặc hình vành khuyên với 4 răng nhỏ, tràng hoa có 4 cánh hoa và 4 nhị, bao phấn tròn và bầu nhẵn. 

Mùa ra hoa từ tháng 4 đến tháng 6, quả dạng quả nang tròn khoảng 5 - 6 mm, khi chín chuyển sang màu đen. Mùa đậu quả từ tháng 5 đến tháng 10, củ có hình tròn, to bằng quả trứng gà, đầu hơi nhọn. Các củ có màu đen ở bên ngoài và màu trắng ở bên trong, và một số củ thường được gắn vào phần gốc của cây. 

Các loại chìa vôi

Cây chìa vôi có rất nhiều loại, thường là chìa vôi bốn cạnh, cây chìa vôi bò và chìa vôi Java. Vì vậy, cần biết tính chất của các vị thuốc đã phân tích ở trên. Giống chìa vôi không trị bệnh thường có lá hình tròn, hình tam giác, mọc so le.

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến 

Bộ phận được sử dụng

Cả rễ, củ, dây và lá đều được dùng để làm thuốc. 

Phân bổ 

Cây thuốc này chủ yếu được tìm thấy ở vùng nhiệt đới. Đặc biệt ở Châu Á, cây gặp nhiều nhất ở Việt Nam, Nam Trung Quốc, Campuchia, Lào, Thái Lan và một số nước khác.

Ở Việt Nam cây được tìm thấy rải rác ở các vùng trung nguyên và đồng bằng. Hiếm gặp ở vùng núi. Cây thường mọc ở đồi, bụi, bờ ruộng. 

Thu hoạch và chế biến 

Thảo mộc có thể được thu hái quanh năm, nhưng mùa thu và mùa đông là thời điểm tốt nhất để thu hoạch. Tất cả các bộ phận của lá, thân và rễ đều có thể dùng làm thuốc ở nhiều dạng sơ chế khác nhau. 

Sau khi thu hoạch, lá được cắt ngắn, rửa sạch, đun nóng và sấy khô. Khi sử dụng, người ta thường ngâm với rượu để sao, hoặc ngâm trực tiếp vào nước vo gạo. Đối với củ cần rửa sạch đất cát bên ngoài, ngâm nước qua đêm cho mềm rồi thái lát mỏng, phơi khô. Khi sử dụng cần ngâm trực tiếp với nước vo gạo. 

Bảo quản

Sau khi xử lý và làm khô, nguyên liệu cần được cho vào túi kín và bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng. 

Tránh xa nơi ẩm ướt, ánh nắng trực tiếp và mối mọt. 

Thành phần hóa học 

Các thành phần hóa học quan trọng nhất được tìm thấy trong chìa vôi. 

  • Ngọn và lá chứa 91,3% độ ẩm, 5,4% carbohydrate, 1,4% protein, 1,1% chất xơ, 1,5mg% carotenes, 45mg% vitamin C và 0,8% tro. (Võ Văn Chi: Từ điển Cây thuốc Việt Nam 1999). 

  • Thân cây chìa vôi chứa các hợp chất phenol và axit amin. Saponin, axit hữu cơ (Thuốc bắc từ biển II. 1728) 

  • Ngoài ra còn có các axit hữu cơ, hợp chất phenol, saponin và axit amin.

Tác dụng - Công dụng 

Tác dụng y học hiện đại 

  • Lá và ngọn: Những chất này góp phần tạo nên dinh dưỡng cho xương khớp. Đồng thời, nó còn giúp giảm các cơn đau nhức xương khớp như đau lưng, khô khớp. 

  • Thân cây: Các chất trong thân cây có tác dụng làm giãn mạch, hạ huyết áp. Do đó, là một loại thuốc chống viêm và giảm đau tự nhiên, được người bị rối loạn xương khớp sử dụng rộng rãi, lợi tiểu, điều trị sỏi thận (sỏi nhỏ có đường kính dưới 0,5 cm). 

  • Thí nghiệm trên chuột cho thấy loại thuốc này đã cải thiện khả năng sống sót của chuột và kéo dài thời gian chuột kháng nọc rắn hổ mang. 

Tác dụng của y học cổ truyền 

  • Tính vị: Hơi đắng, chua, hơi se, tính mát. 

  • Công dụng: Hạ sốt, giải độc, chữa sưng tấy, chữa đau lưng, nhức xương, điếc tai, nhức đầu, bỏng nhọt. 

  • Lá chanh thật có tác dụng thông mũi và tiêu nhọt độc. Nó thường được dùng để chữa mụn nhọt, vết chai, lở ngứa.

  • Củ có tác dụng tán huyết, tán ứ, thông kinh lạc, giải độc và lợi tiểu, trừ điếc nhẹ. Nó thường được sử dụng theo cách tương tự như lá và thân.

Cách dùng - Liều dùng 

Chữa bệnh thấp khớp, đau cơ xương

Sử dụng 20g chìa vôi, 15g dây đau xương, 15g lá lốt (cả gốc). Sao vàng, hạ thổ, sắc nước uống trong ngày. 

Cách khác, đun 40g chìa vôi, 20g lá lốt, 20g cỏ xước, 20g tầm gửi, 20g dền gai trong 1,5 lít nước. Ngày uống 3 lần sau bữa ăn khoảng 30 phút. Nên uống thuốc khi còn ấm và duy trì liên tục ít nhất một tháng. 

Điều trị bong gân, sưng tấy và tụ máu 

Lá chìa vôi, lá thầu dầu tía, mỗi thứ một phần. Sau đó giã nát, trộn với giấm hoặc rượu, sao nóng, đắp vào vết thương và thay thuốc ngày 1 đến 2 lần.

Làm giảm sưng tấy, tiêu viêm, lở loét ngoài da

Giã nát lá chanh tươi và phối hợp với các bài thuốc giải độc: 20g thổ phục linh, 10g kim ngân hoa, 10g bồ công anh. Sắc nước uống trong ngày. 

Những điều lưu ý

  • Không sử dụng đối với trường hợp dị ứng với bất kỳ thành phần nào của dược liệu

  • Không dùng cho phụ nữ có thai

Dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác, tùy theo bệnh và theo chỉ định hoặc kinh nghiệm của bác sĩ. Do đó, không được tự ý sử dụng cây chìa vôi làm thuốc trừ khi đã được bác sĩ đông y nghiên cứu và kê đơn, trong mọi trường hợp không được dùng theo chỉ dẫn.

 

 

 
Có thể bạn quan tâm?
NGƯU BÀNG TỬ

NGƯU BÀNG TỬ

Cây Ngưu bàng là một loại dược liệu quý, với nhiều giá trị dinh dưỡng và có sự hiện diện đa dạng của các loại hoạt chất có nhiều tác dụng dược lý. Từ lâu đã được sử dụng trong nền y học cổ truyền của nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
administrator
CÂY MÓC

CÂY MÓC

Cây móc, hay còn được biết đến với những tên gọi: Đủng đỉnh, đùng đình. Cây móc, trước đây cây thường được dùng để trang trí ở cổng cho đẹp trong các buổi lễ hội hoặc đám cưới, hỏi ở nhiều vùng quê. Nó cũng là một nét văn hóa khá đẹp của người dân miền quê Nam Bộ. Hiện nay cây được trồng làm cảnh. Nhưng ít ai biết rằng cây có thể chữa được các bệnh về cơ, xương, khớp và đặc biệt là tình trạng rối loạn tiêu hóa. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator
TINH DẦU XẠ HƯƠNG

TINH DẦU XẠ HƯƠNG

Cỏ xạ hương là một loại cây không còn xa lạ gì trong nền ẩm thực. Trong đó, tinh dầu của dược liệu này được sử dụng rất phổ biến trong sản xuất nước hoa, mỹ phẩm, thực phẩm trong theo văn hóa Địa Trung Hải. Thế nhưng, nó còn có những lợi ích rất tốt cho sức khỏe mà không phải ai cũng biết. Sau đây hãy cùng tìm hiểu xem tinh dầu xạ hương có tác dụng gì, khi sử dụng tinh dầu xạ hương cần lưu ý gì?
administrator
CHÚT CHÍT

CHÚT CHÍT

Chút chít là loại dược liệu quý giá trong Đông y, có tác dụng điều trị nhiều bệnh lý như: trị các mụn ghẻ, dùng làm thuốc nhuận tràng hay tẩy xổ, chữa bệnh táo bón, tiêu hoá kém,…
administrator
NGA TRUẬT

NGA TRUẬT

Nga truật hay còn được biết đến với cái tên thông dụng là Nghệ đen đã được nhân dân Việt Nam sử dụng phổ biến từ rất lâu trước đây. Bên cạnh lợi ích trong điều trị bệnh lý dạ dày, Nga truật hiện nay còn rất nổi tiếng cả trong Y học cổ truyền và Y học hiện đại trong hỗ trợ và điều trị ung thư có hiệu quả.
administrator
QUA LÂU NHÂN

QUA LÂU NHÂN

Qua lâu nhân là hạt của Cây Qua lâu, có tên khoa học là Semen Trichosanthis.
administrator
TOAN TÁO NHÂN

TOAN TÁO NHÂN

Toan táo nhân là một vị thuốc không còn xa lạ gì trong Đông Y, thường được sử dụng như một vị thuốc hay cho người hay bị mất ngủ là. Tuy nhiên, không phải ai cũng biệt vị thuốc này có nguồn gốc từ trái táo mà chúng ta vẫn thường ăn, tên là Táo ta. Táo nhân là phần lấy từ hạt phía trong hạch của quả táo, qua quy trình bào chế để thành vị thuốc tốt cho sức khỏe. Toan táo nhân có tác dụng an thần, trị chứng mất ngủ, hay ra mồ hôi, sử dụng ở người phiền muộn hay hồi hộp. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về Toan táo nhân và những công dụng của nó nhé.
administrator
TINH BỘT NGHỆ

TINH BỘT NGHỆ

Tinh bột nghệ đã được dân gian sử dụng từ rất lâu đời giúp hỗ trợ điều trị nhiều bệnh lý, trong đó đặc biệt là đau dạ dày. Hiện nay, khi khoa học phát triển, các nhà nghiên cứu đã tìm hiểu kỹ càng hơn về loại dược liệu này, cũng như khám phá ra nhiều công dụng tuyệt vời khác của nó. Sau đây hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về Tinh bột nghệ.
administrator