DÂY THẦN KINH HẠ THIỆT

Dây thần kinh hạ thiệt (dưới lưỡi) có chức năng cho phép chúng ta cử động lưỡi. Nó kiểm soát các cơ móng lưỡi (hyoglossus), nội tại, cơ cằm lưỡi (genioglossus) và cơ trâm thiệt (styloglossus). Những cơ này giúp bạn nói, nuốt và di chuyển các chất xung quanh miệng.

daydreaming distracted girl in class

DÂY THẦN KINH HẠ THIỆT

TỔNG QUÁT

Dây thần kinh hạ thiệt là gì?

Dây thần kinh hạ thiệt là một trong 12 dây thần kinh sọ. Nó còn được gọi là dây thần kinh sọ thứ 12 hoặc CNXII.

Dây thần kinh này bắt đầu ở đáy não của bạn. Nó đi xuống cổ và các nhánh, kết thúc ở phần gốc và mặt dưới lưỡi của bạn.

Dây thần kinh sọ thứ 12 thuộc loại dây thần kinh nào?

Đó là một dây thần kinh vận động mang tín hiệu đến và đi từ não để điều khiển chuyển động của cơ.

CHỨC NĂNG

Chức năng của dây thần kinh sọ số 12 là gì?

Dây thần kinh hạ thiệt điều khiển các cơ di chuyển lưỡi, cho phép bạn:

  • Tạo tiếng ồn bằng miệng, chẳng hạn như tiếng lách cách.

  • Di chuyển các chất xung quanh miệng.

  • Nói.

  • Nuốt.

Cơ nào kiểm soát dây thần kinh hạ thiệt?

Dây thần kinh sọ 12 kiểm soát:

  • Cơ cằm lưỡi, giúp đẩy lưỡi về phía trước.

  • Cơ móng lưỡi kéo lưỡi lại và làm phẳng nó.

  • Các cơ nội tại thay đổi hình dạng của lưỡi, bao gồm cả cong và hẹp.

  • Cơ tram thiệt, giúp di chuyển lưỡi lên và xuống.

GIẢI PHẪU HỌC

Giải phẫu của dây thần kinh sọ thứ 12

Dây thần kinh hạ thiệt bắt đầu ở đáy não gần đỉnh tủy sống (thân não).

Trước khi chạm tới lưỡi, nó:

  • Đi xuống tủy sống đến đám rối cổ. Mạng lưới dây thần kinh phức tạp này giúp cảm nhận cảm giác và thực hiện cử động ở cổ và thân.

  • Chạy xuống cổ qua các mạch máu quan trọng (động mạch cảnh và tĩnh mạch cảnh).

  • Kéo dài qua phía sau cổ họng của bạn cho đến khi nó chạm đến sàn miệng.

  • Phân nhánh để kết nối với các cơ kiểm soát các kiểu chuyển động khác nhau của lưỡi.

TÌNH TRẠNG VÀ RỐI LOẠN

Những tình trạng nào ảnh hưởng đến chức năng thần kinh dưới lưỡi?

Các tình trạng ảnh hưởng đến dây thần kinh này bao gồm:

  • Bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS): Trong những trường hợp nặng, dây thần kinh hạ thiệt có thể không giao tiếp được với não.

  • Viêm não: Tình trạng viêm có thể khiến thân não đè lên dây thần kinh hạ vị.

  • Ung thư đầu và cổ: Các phương pháp điều trị có thể gây tổn thương các mô lân cận, bao gồm cả dây thần kinh hạ vị.

  • Ngưng thở khi ngủ: Dây thần kinh hạ thiệt điều khiển các cơ ở phía sau cổ họng của bạn. Nếu thả lỏng quá nhiều trong khi ngủ, lưỡi của bạn có thể trượt ra khỏi vị trí, gây tắc nghẽn đường thở.

  • Đột quỵ: Thiếu lưu lượng máu có thể ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của não với dây thần kinh hạ vị.

  • Chấn thương: Những tai nạn nghiêm trọng như bị đâm có thể làm đứt dây thần kinh hạ vị.

CHĂM SÓC

Làm thế nào tôi có thể ngăn ngừa các vấn đề với dây thần kinh sọ não 12?

Các vấn đề về thần kinh dưới lưỡi có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn, nói hoặc nuốt của bạn. Có thể khó tránh khỏi một số nguyên nhân, như chấn thương và biến chứng phẫu thuật. Gặp bác sĩ phẫu thuật có kinh nghiệm nếu bạn cần một thủ thuật miệng hoặc cổ họng có thể giúp giảm nguy cơ mắc phải.

Chăm sóc bản thân có thể giúp bạn tránh bị gián đoạn chức năng thần kinh hạ thiệt. Những hành động này bao gồm:

  • Làm theo hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ để làm chậm sự tiến triển của các bệnh mãn tính như ALS.

  • Có một lối sống lành mạnh để ngăn ngừa đột quỵ.

  • Duy trì cân nặng hợp lý để tránh chứng ngưng thở khi ngủ hoặc ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn.

  • Bỏ thuốc lá nếu bạn có hút thuốc lá và hạn chế uống rượu. Cả hai điều này đều ngăn ngừa ung thư đầu và cổ.

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Khi nào tôi nên gọi cho bác sĩ về các vấn đề với thần kinh hạ thiệt?

Gọi cho bác sĩ của bạn nếu gặp vấn đề ở một hoặc cả hai bên lưỡi của mình.

Chúng có thể bao gồm:

  • Khó nói (mất ngôn ngữ) hoặc khó nuốt.

  • Thiếu cảm giác.

  • Yếu cơ.

  • Đau hoặc cảm giác nóng.

  • Chuyển động không phối hợp.

LƯU Ý

Dây thần kinh hạ thiệt giúp bạn di chuyển lưỡi. Nó cho phép bạn nói, nuốt và đẩy các chất đi xung quanh miệng. Các tình trạng ảnh hưởng đến chức năng thần kinh dưới lưỡi bao gồm đột quỵ, ung thư và ALS. Bạn có thể bảo vệ dây thần kinh sọ số 12 khỏi một số tình trạng này bằng cách có một lối sống lành mạnh.

 

Có thể bạn quan tâm?
CƠ THANG

CƠ THANG

Cơ thang là cơ bắt đầu ở cổ, đi ngang qua vai và kéo dài đến giữa lưng. Cơ thang có chức năng giúp bạn di chuyển đầu, cổ, cánh tay, vai và thân mình. Nó cũng giúp ổn định cột sống của bạn và giúp tư thế. Tình trạng căng cơ có thể gặp phải ở cơ thang và gây đau và giảm khả năng vận động.
administrator
TUYẾN YÊN

TUYẾN YÊN

Tuyến yên là một tuyến nội tiết nhỏ bằng hạt đậu nằm ở đáy não bên dưới vùng dưới đồi. Nó giải phóng một số hormone quan trọng và kiểm soát chức năng của nhiều tuyến khác của hệ thống nội tiết.
administrator
THÙY ĐẢO

THÙY ĐẢO

Thùy đảo (Insula) còn được gọi là “Island of Reil”, là một trong những bộ phận thuộc não, không thể quan sát từ bên ngoài và là một trong 4 thùy não chính
administrator
RĂNG CỬA

RĂNG CỬA

Răng cửa cũng tương tự như các răng khác có các chức năng cơ bản bao gồm chức năng ăn nhai, thẩm mỹ và phát âm. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về răng cửa nhé.
administrator
MÀNG NGOÀI XƯƠNG

MÀNG NGOÀI XƯƠNG

Hầu như tất cả các xương của chúng ta được bao phủ bởi màng xương. Màng ngoài xương cung cấp cho xương lượng máu cần thiết, giúp xương phát triển và hồi phục. Nếu xương của chúng ta bị tổn thương, màng xương là thứ sẽ sửa chữa các tổn thương và giúp xương hồi phục lại.
administrator
DÂY THẦN KINH QUAY

DÂY THẦN KINH QUAY

Các dây thần kinh quay có chức năng hỗ trợ các cử động của cánh tay, cổ tay, bàn tay và ngón tay. Nó cũng gửi cảm giác chạm, đau và nhiệt độ đến não. Là một phần của hệ thống thần kinh ngoại biên, dây thần kinh quay chạy dọc xuống mặt sau của cánh tay từ nách đến bàn tay.
administrator
DÂY THẦN KINH CHẨM

DÂY THẦN KINH CHẨM

Dây thần kinh chẩm gồm là bộ phận có vai trò đặc biệt quan trọng, giúp chi phối cảm giác ở một số khu vực. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về dây thần kinh chẩm nhé.
administrator
DÂY CHẰNG DELTA

DÂY CHẰNG DELTA

Dây chằng delta là một nhóm gồm nhiều dây chằng ở mắt cá chân của bạn. Nó bao gồm hai lớp mô liên kết mạnh mẽ với nhau. Phần dây chằng hình tam giác này kết nối với một số xương ở mắt cá chân và bàn chân của bạn để giúp ổn định mắt cá chân của mình.
administrator