CÚC VẠN THỌ

Cúc vạn thọ là biểu tượng của hạnh phúc và sức khỏe vĩnh cửu nên thường được trang trí trong dịp Tết. Loài hoa này còn có nhiều dược tính, được nhân dân dùng để chữa ho gà, hen suyễn, viêm vú, viêm miệng, đau răng, bỏng, viêm da mụn mủ...

daydreaming distracted girl in class

CÚC VẠN THỌ

Giới thiệu về dược liệu 

Cúc vạn thọ là biểu tượng của hạnh phúc và sức khỏe vĩnh cửu nên thường được trang trí trong dịp Tết. Loài hoa này còn có nhiều dược tính, được nhân dân dùng để chữa ho gà, hen suyễn, viêm vú, viêm miệng, đau răng, bỏng, viêm da mụn mủ, v.v.

  • Tên gọi khác: Khổng tước thảo, Hoàng cúc hoa.

  • Tên khoa học: Tagetes erecta L

  • Tên dược: Flos, Folium et Radix Tagetes Erecta

  • Họ: Cúc (danh pháp khoa học: Asteraceae)

  • Phân loại: Cúc vạn thọ đơn (loại thấp) và cúc vạn thọ kép (loại cây cao lớn)

Cúc vạn thọ không những là một loại hoa trang trí mà còn là một loại dược liệu với nhiều tác dụng trong đời sống

Mô tả đặc điểm

Cúc vạn thọ là cây thân thảo, có thân mọc thẳng, chiều cao khoảng 60-100 cm. Cây phân nhánh thành bụi, lá chẻ sâu, có thùy dài, nhọn và hẹp, mép có răng cưa. Hoa xòe ở đỉnh, tỏa tán, đường kính khoảng 3-4 cm. 

Hoa thường có màu vàng, vàng cam hoặc vàng cam. Hoa cúc vạn thọ có nhiều cánh hoa xếp chồng lên nhau tạo nên hình dáng rất đặc trưng. Quả hạch có 1-2 vảy ngắn. Cây nở hoa từ mùa đông đến mùa hè năm sau. 

Bộ phận sử dụng / thu hoạch / chế biến 

Cúc vạn thọ bắt nguồn từ vùng nhiệt đới Châu Mỹ, trồng làm cảnh nhưng cũng được trồng ở những nơi nóng ẩm và nhiều ánh sáng, được gieo hạt hoặc trồng bằng ngọn hoặc mầm. 

Hoa được thu hái vào mùa xuân và mùa hè và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Lá được thu hái quanh năm và phần lớn dùng tươi. Hoa, lá và rễ được sử dụng cho mục đích y học.

Thu hái – sơ chế

Hoa được thu hái mùa xuân và mùa hè, sau khi hái về đem phơi khô ngoài nắng. 

Lá thường được dùng tươi và thu hái quanh năm.

Bảo quản

Cúc vạn thọ được bảo quản ở nơi khô ráo nhằm tránh ẩm mốc.

Thành phần hóa học 

Toàn cây chứa 0,01% tinh dầu (ở mẫu khô lên đến 0,06%) có mùi thơm. 

Tinh dầu bao gồm:

  • D-limonen, 

  • Ocimen, 

  • l-linalyl acetat, 

  • l-linaloo

  • Tagetone 

  • Nonanal

Hoa chứa chất màu là quercetagetin, từ các cánh hoa khô, người ta đã chiết được quercetagitrin và một glucosid của quercetagetin.

Ngày nay, cúc vạn thọ sử dụng để trích xuất lutein là một chất chống oxy hóa. Với công dụng cải thiện thị giác, chữa trị các bệnh về mắt như thoái hóa điểm vàng, đục thủy tinh thể, bệnh sợ ánh sáng…

Tác dụng - Công dụng 

Theo y học cổ truyền

  • Công năng: Trị ho, long đờm và tiêu viêm. Một số tài liệu ghi rằng: Lá cúc có tác dụng giải nhiệt và làm mát phổi, gan; toàn cây trị ho và thông khí; hoa giáng hỏa, thanh tâm và tiêu đờm.

  • Chủ trị: Viêm kết mạc, viêm khí quản, ho gà, đau nhức răng, viêm miệng, viêm vú, viêm hầu, viêm tuyến mang tai, viêm mủ da.

  • Ở Ấn Độ, người ta dùng cúc vạn thọ trị mụn nhọt độc, bệnh trĩ, đau nhức mắt và đau tai.

Theo y học hiện đại

  • Cúc vạn thọ được dùng để trích xuất thành phần lutein – một chất chống oxy hóa có tác dụng hỗ trợ điều trị đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng, chứng sợ ánh sáng và cải thiện sức khỏe thị giác.

  • Cao từ hoa tươi có tác dụng ức chế vi khuẩn gram dương.

  • Cao lỏng từ rễ có tác dụng tăng nhu động ruột.

  • Nước sắc cả cây có khả năng trị giun sán, nhiễm lạnh, viêm phổi và phong tê thấp.

Cách dùng - Liều dùng 

Liều dùng trung bình từ 10 – 15g, cúc vạn thọ được dùng ở dạng thuốc sắc, chế biến món ăn hoặc dùng ngoài da.

Các bài thuốc sử dụng cúc vạn thọ

Chữa kiết lỵ: 20g hoa cúc vạn thọ giã nát và trộn với ít đường dùng để uống. Bột hoa chấm vào vị trí đau để chữa tình trạng đau nhức răng. Ngoài ra, chúng có tác dụng trên vi khuẩn gram dương cũng như chữa tê thấp, nhiễm lạnh, viêm phổi, giun sán. 

Thuốc bổ dưỡng tăng cường thị lực: 20g hoa cúc vạn thọ, 50g gan gà băm nhỏ nấu ăn.

Chữa hen: Dùng phối hợp cúc vạn thọ 20g với rau cần trôi, tầm sét củ, thài lài tía, rễ bạch đồng nữ, nhân trần, tinh tre mỡ mỗi thứ 10g thái nhỏ và phơi khô. Đun với 400ml nước cho đến khi còn 100ml uống làm 2 lần trong ngày.

Dùng ngoài: lá cúc vạn thọ để tươi rửa sạch giã nát đắp chữa mụn nhọt, bỏng và ép lấy nước chữa đau tai. Hoa cúc vạn thọ phối hợp với kim ngân hoa, lá đại bi lượng mỗi thứ 30g rửa sạch chữa đắp viêm vú, lở loét.

Chữa ho gà: hoa cúc vạn thọ 20g, hoa đu đủ đực 10g, húng chanh 10g, đường phèn 20g, hấp cách thủy trong 10-15 phút. Để nguội, nghiền nát, thêm nước gạn uống làm 2-3 lần trong ngày.

Lưu ý

Cúc vạn thọ là một loại cây thông dụng, thường được trồng để trang trí. Ngoài ra, chúng thường được dùng để trị các bệnh viêm nhiễm như nhiễm trùng ngoài da, viêm tuyến mang tai, ho, viêm họng … do các tác dụng chống viêm, kháng khuẩn và tác dụng bảo vệ thần kinh.  

Tuy nhiên phần lớn những bài thuốc từ dược liệu này đều được lưu truyền trong phạm vi y học cổ truyền. Để biết được mức độ hiệu quả và tính an toàn của thuốc, cần tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.

 

Có thể bạn quan tâm?
DƯỚNG

DƯỚNG

Dướng, hay còn được biết đến với những tên gọi: Chử đào thụ, cây ró, cây dó, dâu giấy, cây cốc, chử thực tử. Dướng có vị ngọt, tính mát, thông kinh lạc, kiện tỳ, ích thận. Nó có tác dụng dưỡng lão, cường tráng cơ xương, cải thiện thị lực, bổ thận tráng dương, chữa bệnh lâu dài. Vỏ thân lá có tác dụng lợi tiểu, tiêu phù thũng. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về đặc điểm, công dụng và cách dùng của dược liệu này.
administrator
HẠT GẤC

HẠT GẤC

Gấc là một loại cây không còn xa lạ gì với chúng ta. Cây gấc là loại cây thân leo lâu năm, có chiều dài khoảng 10 đến 15m, mỗi năm có thể héo một lần nhưng đến mùa xuân năm sau thì nhiều thân mới mọc ra từ rễ hơn. Sau đây hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về hạt gấc và các công dụng trong y học nhé.
administrator
MẬT KỲ ĐÀ

MẬT KỲ ĐÀ

Mật kỳ đà là vị thuốc được lưu truyền rộng rãi trong dân gian với các công dụng rất hữu ích như giúp giải độc, chữa các chứng co giật hay co thắt ở trẻ em, bồi bổ sức khỏe và những công dụng khác nhờ vào sự đa dạng trong thành phần mà vị thuốc này mang đến.
administrator
XUYÊN TÂM LIÊN

XUYÊN TÂM LIÊN

Xuyên tâm liên (Andrographis paniculata) là một loại dược liệu quý có nguồn gốc từ Đông Nam Á. Nó được sử dụng trong y học cổ truyền để chữa trị nhiều bệnh lý khác nhau, bao gồm cả các bệnh lý liên quan đến hô hấp và tiêu hóa. Hiện nay, nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh tính hiệu quả của Xuyên tâm liên trong việc hỗ trợ hệ miễn dịch, chống viêm, chống oxy hóa, và giảm đau. Với những công dụng đa năng và an toàn, Xuyên tâm liên được đánh giá là một dược liệu tiềm năng trong y học hiện đại.
administrator
BẠCH BIỂN ĐẬU

BẠCH BIỂN ĐẬU

Khá nhiều người sẽ xa lạ với cái tên Bạch biển đậu, thế nhưng nếu nhắc đến Đậu ván trắng thì có lẽ được nhiều người biết đến hơn; Đó là một món chè ăn giải nhiệt vào mùa hè nắng nóng. Trong Đông Y, đậu ván không chỉ được dùng để chế biến món ăn thanh nhiệt, giải độc mà còn được sử dụng trong bài thuốc trị chứng suy nhược cơ thể, ăn uống kém, cảm nắng, sốt cao,…
administrator
TỤC ĐOẠN

TỤC ĐOẠN

Tục đoạn (Dipsacus japonicus) là một loài thực vật thuộc họ Tục đoạn (Dipsacaceae), phân bố rộng rãi ở các nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tục đoạn được sử dụng trong Y học cổ truyền châu Á để điều trị các vấn đề liên quan đến xương, khớp và cơ bắp như đau nhức xương khớp, thoái hóa đốt sống cổ và lưng, viêm khớp và suy dinh dưỡng xương. Các nghiên cứu khoa học hiện đại cũng đã chỉ ra rằng Tục đoạn có khả năng kháng viêm, chống oxy hóa và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương.
administrator
CÀ DẠI HOA TRẮNG

CÀ DẠI HOA TRẮNG

Cà dại hoa trắng là cây thân thảo mọc hoang nhiều ở nước ta. Loài cây này thường được dùng làm dược liệu có tác dụng chỉ thống, tiêu thũng, trừ ho, chữa đau bụng, đau răng, đau nhức xương khớp, chứng khó tiểu tiện...
administrator
CÂY CẢI TRỜI

CÂY CẢI TRỜI

Cải trời là loại cây mọc hoang nhiều ở nước ta, trong dân gian được biết đến như một loại rau ăn được. Đồng thời là loại dược liệu chữa bệnh như chữa mụn nhọt, tiêu viêm, cầm máu, hạ sốt, băng huyết,…
administrator