KHIÊN NGƯU

Tên khoa học: Ipomoea nil Họ: Convolvulaceae (Bìm bìm). Tên gọi khác: hắc sửu, bạch sửu, nhị sửu, bìm bìm biếc, lạt bát hoa tử

daydreaming distracted girl in class

KHIÊN NGƯU

Giới thiệu về dược liệu

Tên khoa học: Ipomoea nil 

Họ: Convolvulaceae (Bìm bìm).

Tên gọi khác: hắc sửu, bạch sửu, nhị sửu, bìm bìm biếc, lạt bát hoa tử

Đặc điểm thực vật

Khiên ngưu là cây dây leo bằng thân cuốn, thân cành mảnh, nhẵn. Trong 1 năm, thân và cành có thể vươn dài hơn 10m. Điểm khác biệt của loại cây này so với các loại dây leo khác đó là dây của nó chỉ quay theo hướng ngược chiều kim đồng hồ, theo chiều Đông – Bắc – Tây – Nam.

Lá hình chân vịt, mọc so le có 5 thùy. Phiến lá mỏng, hình mác, đầu nhọn, hai mặt nhẵn, gân lá nổi rõ, cuống dài 2 – 5cm, ngoài ra còn có 2 lá nhỏ kèm theo mọc ở chồi nách, nhẵn và xanh ở mặt trên, xanh nhạt và có lông ở mặt dưới.

Hoa mọc thành cụm 1 – 3 bông, ở nách lá, là hoa lưỡng tính. Hoa to hình chuông, có khả năng đổi màu từ lam nhạt sang hồng hoặc tím theo thời gian từ sáng đến chiều. Đài hoa hình chén, tràng có ống, 5 cánh mỏng dính liền, còn nhị đính ở gốc tràng không thò ra ngoài.

Quả nang hình cầu, nhẵn, đường kính 8mm, có 3 ngăn. Hạt 2- 4, hình 3 cạnh, hai bên dẹt, nhẵn, màu đen hay trắng tuỳ theo loài, dài 5-8mm, rộng 3-5mm.

Phân bố, sinh thái

Là cây nhiệt đới, ưa ẩm và ưa ánh sáng, sinh trưởng mạnh trong mùa mưa ẩm.

Khiên ngưu phân bố rải rác ở một số nước như Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Indonesia… Ở Việt Nam, cây được tìm thấy ở các tỉnh vùng núi thấp, trung du và cả ở đồng bằng.

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Bộ phận dùng

Toàn cây đều được dùng làm thuốc. 

Dược liệu Khiên ngưu là hạt đã phơi sấy khô của cây Bìm bìm. 

Thu hái, chế biến

Vào khoảng tháng 7 – 10, khi quả chín, hái về, đập ra lấy hạt.

Một số cách chế biến dược liệu Khiên ngưu:

- Giã bỏ vỏ, tán nhỏ, rây lấy lớp bột đầu, còn thứ chưa nhỏ bỏ đi. Cũng có khi dùng nửa sống, nửa sao

- Dùng sống: Phơi khô, khi dùng thì giã dập hoặc tán mịn để bốc thuốc thang hoặc làm hoàn tán (tác dụng xổ mạnh).

- Dùng chín: Sao vàng cho thơm (xổ yếu hơn)

Thành phần hóa học 

Theo nghiên cứu, trong Khiên ngưu chứa:

- Hoạt chất chính là chất béo (chừng 11%).

- Khoảng 2% Pharbitin (Pharbitic acid và vài Purolic acid) là Glucosid có tác dụng tẩy.

- Khoảng 2% Nilic acid, Gallic acid, Lysergol, Chanoclavine, Penniclavine, Isopenniclavine, Elymoclavine.

Tác dụng - Công dụng 

Khiên ngưu vị cay, tính nóng hơi có độc, dùng làm thuốc thông đại và tiểu tiện, thông mật, chữa phù thũng nhiều (phù thũng nhiều gây khó thở, táo bón…), tẩy xổ (dùng liều nhỏ thì nhuận tràng), long đờm, chữa ho suyễn do đờm đầy ở phổi, chữa giun sán.

Cách dùng - Liều dùng 

Liều dùng mỗi ngày 2-3g tán bột, dùng nước chiêu thuốc. 

Nếu dùng nhựa khiên ngưu chỉ dùng mỗi ngày 0,20-0,40g, có thể dùng tới 0,60- 1,20g hoặc 1,50g. Cách chế biến nhựa Khiên ngưu: Chiết xuất bằng cồn, cô thu hồi cồn, dùng nước rửa cặn còn lại cho hết phần tan trong nước, sấy khô.

Lưu ý

Một số trường hợp cấm kỵ sử dụng Khiên ngưu:

- Phụ nữ đang mang thai.

- Người cơ thể hư nhược.

- Suy hô hấp ở người già.

- Phù do bị suy dinh dưỡng.

- Người sau mổ không tiểu tiện được.

 

Có thể bạn quan tâm?
MẪU ĐƠN BÌ

MẪU ĐƠN BÌ

Từ lâu Mẫu đơn bì đã được xem như một loại dược liệu rất tốt sử dụng trong hỗ trợ và tăng cường sức khỏe của người phụ nữ, giúp điều hòa kinh nguyệt, các bệnh sau sinh,… Đến hiện nay, Mẫu đơn bì đã được nghiên cứu nhiều hơn về những công dụng tuyệt vời của nó và ngày càng được sử dụng rộng rãi.
administrator
MUỐI ĂN

MUỐI ĂN

Muối ăn không chỉ là gia vị thông thường dùng trong các bữa ăn hằng ngày mà còn đem lại nhiều công dụng đối với sức khỏe. Muối có vị mặn và được dùng rộng rãi ở hầu hết các quốc gia trên thế giới.
administrator
TINH DẦU HÚNG QUẾ

TINH DẦU HÚNG QUẾ

Húng quế (Basil) là một loại gia vị không còn xa lạ trong căn bếp của mỗi nhà, đặc biệt là ở một quốc gia nhiệt đối như Việt Nam – có điều kiện vô cùng thuận lợi để phát triển. Thế nhưng, chiết xuất từ loại dược liệu này còn có nhiều công dụng khác đối với sức khỏe của chúng ta. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về công dụng của tinh dầu Húng quế và cách sử dụng nó nhé.
administrator
RÂU MÈO

RÂU MÈO

Orthosiphon aristatus hay râu mèo, là cây thân thảo nhiệt đới điển hình, thân cây có cạnh, rãnh dọc và ít phân nhánh. Được dùng để trị sỏi thận, tiểu tiện không thông, phù thũng, đau khớp, gút, rối loạn tiêu hóa…
administrator
TRẦM HƯƠNG

TRẦM HƯƠNG

Trầm hương là một loại dược liệu quý, được đánh giá và phân bậc chất lượng qua câu “nhất bạch, nhì thanh, tam huỳnh, tứ hắc”. Tức chất lượng phân theo thứ tự màu sắc: trắng, sáp xanh, sáp vàng, vằn hổ. Do đặc biệt quý giá, loại cây này ở Việt Nam bị khai thác và chặt phá bừa bãi. Nhiều người thường chặt nhầm cây không có trầm hay mới hình thành. Vì vậy, loại cây này đã được Việt Nam đưa vào sách Đỏ. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về Trầm hương và những giá trị to lớn của vị thuốc này đối với sức khỏe.
administrator
BẠCH ĐẦU ÔNG

BẠCH ĐẦU ÔNG

Bạch đầu ông, hay còn được biết đến với những tên gọi: Hồ vương sứ giả, bạch đầu thảo, miêu đầu hoa, phấn thảo, phấn nhũ thảo. Cây bạch đầu ông là một loại thảo dược phổ biến có nhiều tác dụng hữu ích. Cây có tên gọi là bạch đầu ông là vì phía gần gốc của cây người ta thấy có chỗ trắng như bạch nhung, hình dáng lại như đầu ông lão, nên cái tên bạch đầu ông là bắt nguồn từ hình dáng của chúng. Còn về cụ thể công dụng, cách sử dụng vị thuốc đó như thế nào, bài viết dưới đây sẽ chia sẻ chi tiết đến quý bạn đọc.
administrator
LƯỠI RẮN

LƯỠI RẮN

Cây lưỡi rắn được biết đến như một loài cỏ dại nhỏ mọc ven đường. Loài thực vật này có những tác dụng thanh nhiệt, giải độc & thường được sử dụng để hạ sốt, trị rắn độc cắn hoặc dùng để giảm đau, lợi tiểu. Tuy nhiên Lưỡi rắn cũng có nhiều những tác dụng dược lý khác như kháng khuẩn, kháng viêm, bảo vệ gan & lợi mật.
administrator
TRẦN BÌ

TRẦN BÌ

Trần bì là vị thuốc được sử dụng rất phổ biến trong Đông y, là vỏ phơi khô của quả Quýt. Theo y văn cổ: “Nam bất thiểu Trần bì, Nữ bất ly Hương phụ” vị thuốc này có khả năng tiêu thực trừ chướng đặc hiệu, đặc biệt tốt cho nam giới, thường xuyên phải hội họp, ăn nhậu. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về Trần bì và những công dụng của vị thuốc này nhé.
administrator