TẾ BÀO THẦN KINH

Tế bào thần kinh được xem là đơn vị cơ bản của hệ thống thần kinh, có chức năng dẫn truyền xung điện. Tế bào thần kinh là cầu nối để não bộ và các bộ phận khác trên cơ thể kết hợp với nhau, từ đó thực hiện các hành động khác nhau.

daydreaming distracted girl in class

TẾ BÀO THẦN KINH

Tế bào thần kinh là gì?

Tế bào thần kinh (neuron) là loại tế bào dài nhất cơ thể và được biệt hóa cao nên chúng không có khả năng phân chia nhưng chúng có khả năng tái sinh một phần của tế bào bị tổn thương. Tế bào thần kinh được xem là đơn vị cơ bản của hệ thống thần kinh, có chức năng dẫn truyền xung điện, chiếm khoảng mười phần trăm não bộ. Các tế bào thần kinh đệm và tế bào hình sao chiếm số phần trăm còn lại, giúp hỗ trợ và nuôi dưỡng tế bào thần kinh.

Có khoảng 86 tỷ neuron trong não nên ước tính một bào thai đang phát triển phải tạo ra khoảng 250.000 neuron mỗi phút mới có thể tạo ra được con số khủng này.

Một tế bào thần kinh được kết nối với 1.000 tế bào thần kinh khác, tạo ra một mạng lưới giao tiếp cực kỳ phức tạp. 

Cấu trúc của tế bào thần kinh 

Chúng ta chỉ có thể nhìn thấy được các tế bào thần kinh qua kính hiển vi, gồm 3 phần:

  • Thân tế bào: gồm nhân tế bào, lưới nội sinh chất, ty thể, ribosom, lysosom, bộ máy Golgi, tơ thần kinh, ống siêu vi và các bào quan khác. Thân tế bào là chỗ phình to của neuron, cung cấp dinh dưỡng cho neuron, có thể phát sinh xung động thần kinh và có thể tiếp nhận xung động thần kinh từ nơi khác truyền tới neuron.

  • Sợi nhánh (đuôi gai): Mỗi neuron đều có nhiều đuôi gai và ở mỗi đuôi gai được chia thành nhiều nhánh. Sợi nhánh là các tua ngắn mỏng manh mọc ra từ thân tế bào, có chức năng tiếp nhận các xung thần kinh từ tế bào khác, truyền chúng tới thân tế bào (tín hiệu hướng tâm), các xung này có thể tác động bằng cách kích thích hoặc ức chế.

  • Sợi trục: là sợi đơn dài, các sợi trục có sự chênh lệch rất nhiều, một số sợi có thể rất ngắn hoặc có thể dài hơn 1 mét, đường kính các sợi trục khác nhau, dao động từ 0,5 μm – 22 μm. Sợi trục mang thông tin từ thân tế bào và chuyển đến các tế bào khác. Các sợi trục dài nhất là hạch rễ lưng, là một cụm các tế bào thần kinh mang thông tin từ da đến não. Đối với người có chiều cao cao, một số sợi trục trong hạch rễ lưng có thể dài tới 2 mét tính từ ngón chân đến thân não.

Cả sợi nhánh và sợi trục có thể được gọi chung là sợi thần kinh.

Phân loại các tế bào thần kinh 

Theo hướng truyền xung thần kinh (có thể phân chia theo các cách phân loại khác), các neuron được chia thành 3 loại sau: 

  • Neuron hướng tâm (neuron cảm giác): truyền xung thần kinh từ cơ quan thụ cảm đến trung ương thần kinh.

  • Neuron trung gian (neuron liên lạc): truyền xung thần kinh giữa các neuron.

  • Neuron li tâm (Neuron vận động): truyền xung thần kinh từ trung ương tới cơ quan phản ứng.

Myelin là áo giáp bảo vệ các tế bào thần kinh của cơ thể

Các chức năng của tế bào thần kinh

Cảm ứng và dẫn truyền xung thần kinh là hai chức năng cơ bản của tế bào thần kinh.

Cảm ứng là khả năng tiếp nhận và phản ứng lại các kích thích bằng hình thức phát xung thần kinh. Dẫn truyền là khả năng tiếp nhận về thân nơron và truyền đi theo dọc sợi trục. 

Quá trình dẫn truyền tín hiệu thần kinh 

Một tế bào thần kinh sẽ nhận được tín hiệu từ các tế bào thần kinh khác cho đến khi neuron được kích hoạt (khi vượt quá ngưỡng), chúng gửi một xung điện dọc theo sợi trục của nó còn được gọi là quá trình điện thế hoạt động. Một điện thế hoạt động được tạo ra bởi sự chuyển động của các nguyên tử tích điện (ion) trên màng sợi trục.

Khi các tế bào thần kinh nghỉ ngơi, bên trong tích điện âm nhiều hơn bên ngoài màng tế bào, tạo nên điện thế màng, hoặc là điện thế nghỉ và thường có độ lớn khoảng -70 millivolts (mV).

Thân tế bào kích hoạt khi một dây thần kinh nhận đủ tín hiệu. Khi thân tế bào kích hoạt, một phần sợi trục gần thân tế bào sẽ khử cực dẫn đến sự tăng lên nhanh chóng điện thế màng và sau đó giảm xuống (trong khoảng 1.000 giây). Sự thay đổi điện thế này kích hoạt quá trình khử cực trong phần sợi trục bên cạnh và cứ thế tiếp tục, cho đến khi đã đi dọc theo toàn bộ chiều dài của sợi trục.

Sau khi mỗi phần được hoạt hóa, nó đi vào một trạng thái siêu phân cực ngắn (thời kì trơ) nên ít có khả năng được kích hoạt lại ngay lập tức.

Các ion kali (K +) và natri (Na +) di chuyển vào và ra khỏi các sợi trục thông qua kênh và bơm ion có điện thế, thường đóng vai trò chính tạo ra điện thế hoạt động. 

Nếu kích thích trên ngưỡng thì có hiện tượng khử cực và ngược lại. Độ lớn kích thích trên ngưỡng sẽ thể hiện qua tần số phát xung và tần số phát sinh xung điện lớn hơn khi kích thích mạnh mẽ hơn.

Tín hiệu thần kinh dẫn truyền qua các synapse 

Nhờ sự kết nối giữa các neuron và sự liên hệ với mô khác để có thể gửi các tín hiệu nhưng chúng không hề được kết nối qua tiếp xúc trực tiếp. Thay vào đó, kết nối luôn thông qua khớp nối giữa các tế bào, được gọi là synape.

Tín hiệu được truyền từ tế bào thần kinh tiền synapse (sợi thần kinh đầu tiên) đến tế bào sau synapse (tế bào thần kinh tiếp theo) và được truyền qua synapse bằng tín hiệu điện hoặc hóa học (synapse điện và synapse hóa học).

 

Có thể bạn quan tâm?
CƠ CỔ

CƠ CỔ

Cơ thể chúng ta có hơn 20 cơ cổ, kéo dài từ đáy hộp sọ và hàm xuống đến bả vai và xương đòn. Các cơ này có chức năng hỗ trợ và ổn định đầu, cổ và phần trên của cột sống. Chúng giúp bạn di chuyển đầu theo nhiều hướng khác nhau, hỗ trợ nhai, nuốt và thở.
administrator
ESTRONE

ESTRONE

Estrone là một loại hormone sinh dục nữ. Loại estrogen có hoạt động yếu nhất, thường tăng cao nồng độ hơn sau khi mãn kinh. Giống như tất cả các loại estrogen, estrone hỗ trợ sự phát triển và chức năng tình dục của nữ giới. Estrone thấp hoặc cao có thể gây ra các triệu chứng như chảy máu bất thường, mệt mỏi hoặc thay đổi tâm trạng.
administrator
TUYẾN TỤY

TUYẾN TỤY

Tuyến tụy chứa các tuyến tiết ra các chất giúp tiêu hóa và kiểm soát lượng đường trong máu. Bệnh tiểu đường loại 1 và loại 2 là những bệnh lý tuyến tụy phổ biến. Ngoài ra, một số tình trạng sức khỏe tuyến tụy khác bao gồm viêm tụy và ung thư tuyến tụy.
administrator
ALBUMIN TRONG MÁU

ALBUMIN TRONG MÁU

Albumin là một loại protein quan trọng của cơ thể được tổng hợp phần lớn tại gan. Vì đây là một loại protein quan trọng nên xét nghiệm Albumin ở huyết tương, huyết thanh là một việc cần thiết để đảm bảo sức khỏe của mỗi người. Dựa vào loại chỉ số này giúp bác sĩ có thêm điều kiện để xác định các căn bệnh liên quan. Vậy Albumin là gì? Nó đóng vai trò quan trọng như thế nào đối với sức khỏe? Hãy cùng tìm hiểu các vấn đề xung quanh Albumin thông qua bài viết dưới đây nhé!
administrator
HORMONE GIẢI PHÓNG GONADOTROPIN (GNRH)

HORMONE GIẢI PHÓNG GONADOTROPIN (GNRH)

Tuyến yên trong hệ thống nội tiết của bạn sử dụng hormone giải phóng gonadotropin (GnRH) để kích thích sản xuất hormone kích thích nang trứng và hormone tạo hoàng thể. Các gonadotropins (hormone) này tạo ra các hormone sinh dục testosterone, estrogen và progesterone. GnRH rất quan trọng đối với sự trưởng thành của sức khoẻ sinh lý, ham muốn tình dục và khả năng sinh sản của bạn.
administrator
PHỔI

PHỔI

Phổi là một cặp cơ quan xốp, chứa đầy không khí nằm ở hai bên lồng ngực. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về phổi và các bệnh lý thường gặp phải ở phổi nhé.
administrator
ĐƯỜNG SỌC NÂU

ĐƯỜNG SỌC NÂU

Đường sọc nâu là một đường sẫm màu phát triển trên dạ dày của chúng ta khi mang thai. Nó thường kéo dài từ rốn đến vùng mu của bạn. Đường sọc nâu là do sự gia tăng hormone và mất dần sau khi bạn sinh em bé.
administrator
VÕNG MẠC

VÕNG MẠC

Võng mạc là cầu nối quan trọng giữa ánh sáng đi vào mắt và hình ảnh bạn nhìn thấy. Các tế bào đặc biệt trong võng mạc của bạn phản ứng với ánh sáng và truyền tín hiệu đến não để chúng ta nhìn thế giới xung quanh. Nói chuyện với bác sĩ của bạn ngay lập tức nếu bạn nhận thấy bất kỳ thay đổi nào đối với thị lực của mình.
administrator