THẠCH ĐEN

Thạch đen hay còn được gọi với cái tên khác là Sương sáo, Tiên nhân đông, Lương phấn thảo, Tiên nhân thảo, Thủy cẩm, Tiên thảo… Thạch đen có tên khoa học là Mesona chinensis, họ Hoa môi (Lamiaceae). Loại thực vật này thường được sử dụng để chế biến ra các món ăn với tác dụng thanh nhiệt, giải thử. Bên cạnh đó, cây còn được sử dụng phối hợp với các dược liệu khác trong hỗ trợ điều trị đái tháo đường. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về cây Thạch đen (Sương sáo) và những công dụng tuyệt vời của nó nhé.

daydreaming distracted girl in class

THẠCH ĐEN

Giới thiệu về dược liệu

Tên gọi khác: Sương sáo, Xương sáo, Tiên nhân đông, Tiên nhân thảo, Lương phấn thảo, Thủy cẩm, Tiên thảo.

Tên khoa học: Mesona chinensis

Họ: Hoa môi (Lamiaceae)

Sương sáo là cây thân thảo, sống hằng năm, có chiều cao từ 20 – 60 cm hoặc cao hơn. Phần thân cây bao phủ bởi lớp lông rậm và thô, ít phân nhánh. Lá của cây sương sáo mọc đối xứng, phiến lá hình trứng hay hình thuôn dài với mép lá nguyên và dày. Chiều dài của là từ 2 – 4 cm, chiều rộng 1 – 1,5 cm và cuống lá khoảng 0,8 – 2 cm.

Hoa mọc thành cụm ở ngọn, chùm hoa dài khoảng 10 – 13 cm. Chùm hoa dài, phủ bởi lông mịn cùng với lá bắc màu hồng. Tràng hoa màu trắng hay hồng nhạt với môi dưới to và môi trên chia làm 3 thùy. Quả bế, thuôn nhẵn, chiều dài khoảng 0.6 – 0.8 mm.

Hoa và quả thường xuất hiện vào mùa thu – đông.

Thạch đen hay Sương sáo có nguồn gốc ở các tỉnh miền Nam Trung Quốc. Hiện nay cây được di thực vào nước ta, có mọc hoang dại và được trồng ở nhiều khu vực. Sương sáo thường được dân gian sử dụng để làm thạch ăn với công dụng giải khát và thanh nhiệt.

Bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Phần thân và lá của cây Thạch đen được sử dụng để làm thuốc.

Có thể thu hái dược liệu quanh năm, tuy nhiên thời điểm tốt nhất để thực hiện là vào lúc mùa mưa. Khi đã thu hái về, đem cắt bỏ rễ sau đó rửa sạch. Dược liệu này có thể sử dụng tươi để làm thức ăn hay phơi khô và sử dụng dần dần.

Cần bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nhiệt độ cao, tránh ánh nắng trực tiếp và nơi có độ ẩm > 60%.

Thành phần hóa học

Các nghiên cứu hiện nay vẫn chưa xác định được chính xác các thành phần có trong dược liệu Thạch đen. Theo lưu truyền, khi vò lá và thân của cây thạch đen sẽ tạo ra chất pectin màu đen.

Tác dụng - Công dụng

Theo Y học cổ truyền, dược liệu Thạch đen có vị ngọt, tính mát, không có độc. Công dụng chính của cây Sương sáo là giải thử, thanh nhiệt. Thường được sử dụng để chữa các bệnh bao gồm viêm khớp cấp, cảm mạo, đái tháo đường, cao huyết áp. Thạch đen được dùng ở dạng thuốc sắc là chủ yếu. Ngoài ra dược liệu này còn được sử dụng chế biến hàng ngày làm thạch với công dụng giúp giải khát và thanh nhiệt.

Tác dụng dược lý đã được các chuyên gia nghiên cứu bao gồm:

  • Dược liệu Sương sáo được trồng và thu hái ở Cao Bằng có công dụng hạ cholesterol trong máu, chống lão hóa.

  • Người dân Indonesia và Đài Loan còn sử dụng để trị chứng tiểu tiện không thông.

Cách dùng - Liều dùng

Bên cạnh công dụng chế biến ra thạch để giải thử, thanh nhiệt, Thạch đen còn được kết hợp trong nhiều bài thuốc để chữa một số bệnh lý như sau:

Hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường

Sử dụng Biển súc và Thạch đen mỗi vị 30g, Rung rúc 45g. Rửa sạch tất cả, thêm nước vào và đun sôi. Sử dụng hết mỗi ngày 1 lần.

Thạch sương sáo thanh nhiệt

Dùng phần lá và thân cây sương sáo đem phơi khô. Rửa sạch tất cả rồi cho vào nồi nấu nhừ. Tiếp đó sử dụng túi vải vắt lấy nước, thêm bột gạo vào khuấy đều trên bếp cho tới khi dung dịch sánh lại. Đổ phần sương sáo ra khuôn và đợi đông lại để sử dụng.

Lưu ý

  • Không nên cho trẻ em sử dụng quá nhiều thạch sương sáo do có thể làm giảm cảm giác thèm ăn.

  • Hiện nay có nhiều cửa hàng bán thạch sương sáo đã được chế biến. Tuy nhiên quy trình làm thạch vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm. Do đó, tốt nhất là nên tự chế biến sương sáo tại nhà để đảm bảo hiệu quả cũng như tránh các gặp các triệu chứng không mong muốn.

  • Phân biệt cây Thạch đen với Cây sương sâm (Tiliacora triandra) để tránh nhầm lẫn, ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng.

 

Có thể bạn quan tâm?
ATISO

ATISO

Atiso là loại cây lá gai lâu năm có nguồn gốc từ miền Nam Châu Âu đã được người Cổ Hy Lạp và Cổ La Mã trồng để lấy hoa làm rau ăn. Mỗi bộ phận trên cây atiso đều có ích và được đưa sử dụng để điều trị bệnh cho con người trong các bài thuốc dân gian.
administrator
TẦM GỬI

TẦM GỬI

Tầm gửi (Taxillus chinensis) là một loại dược liệu quý hiếm được sử dụng trong Y học cổ truyền. Với nhiều thành phần hóa học có lợi cho sức khỏe, tầm gửi đã được sử dụng để điều trị nhiều bệnh như bệnh tim mạch, tiểu đường, và các vấn đề về tiêu hóa. Ngoài ra, tầm gửi còn có tác dụng chống ung thư, tăng cường sức khỏe tâm lý, và cải thiện chức năng miễn dịch. Tuy nhiên, việc sử dụng tầm gửi cần tuân thủ đúng liều lượng và cách thực hiện để tránh tác dụng phụ không mong muốn. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu thêm về dược liệu này cũng như công dụng của nó trong Y học.
administrator
TẦM BÓP

TẦM BÓP

Tầm bóp (Physalis angulata) là một loại thực vật được sử dụng như một dược liệu quý trong Y học cổ truyền. Thường được tìm thấy ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, tầm bóp có thân thảo và cao khoảng 1,2m, với các lá tròn hoặc hình tim, có lông mịn ở mặt dưới. Trái của tầm bóp được bao phủ bởi một vỏ bọc giống như giấy lồng, bên trong là những quả trứng hoặc hình cầu màu vàng, chứa nhiều hạt nhỏ màu nâu đen. Tầm bóp có nhiều tác dụng trong việc chữa bệnh, được sử dụng để điều trị các vấn đề về tiêu hóa, sỏi thận, viêm đường tiết niệu, giảm đau, đau khớp và rối loạn tiền đình.
administrator
PHÈN ĐEN

PHÈN ĐEN

Cây Phèn đen hay còn được dân gian gọi là Nỗ hoặc Tạo phàn diệp, là một loại dược liệu phổ biến được sử dụng khá rộng rãi. Nó có nhiều công dụng rất tốt cho sức khỏe và thường được sử dụng trong trị bệnh xương khớp, các tình trạng mụn nhọt, thủy đậu, kiết lỵ, đi tiêu chảy, trị rắn cắn,…
administrator
CÀ DẠI HOA TRẮNG

CÀ DẠI HOA TRẮNG

Cà dại hoa trắng là cây thân thảo mọc hoang nhiều ở nước ta. Loài cây này thường được dùng làm dược liệu có tác dụng chỉ thống, tiêu thũng, trừ ho, chữa đau bụng, đau răng, đau nhức xương khớp, chứng khó tiểu tiện...
administrator
SÂU BAN MIÊU

SÂU BAN MIÊU

Sâu ban miêu là loại bọ cánh cứng, thân đen, hoặc xanh lụ xen kẽ đỏ, vàng hoặc cam. Thân hình nhỏ, chiều dài cơ thể khoảng 1.5 – 3.0 cm, chiều ngang cơ thể khoảng 0.4 – 0.6 cm, đầu hình tim, có một rãnh nhỏ dọc ở giữa đầu và thân, thân có 11 đốt, râu đen hình sợi ngắn. Nơi tiếp nối giữa đầu và ngực có một chỗ thắt lại, ngực cũng có một rãnh dọc, bụng tròn dài.
administrator
TRẮC BÁ DIỆP

TRẮC BÁ DIỆP

Trắc bá diệp (Cacumen Platycladi) là một loại dược liệu được sử dụng rất phổ biến trong các bài thuốc chữa bệnh theo Y học cổ truyền. Sau đây hãy cùng tìm hiểu về dược liệu Trắc bá diệp và cách sử dụng nó.
administrator
TẦM XUÂN

TẦM XUÂN

Tầm xuân (Rosa canina) là một loại thực vật có hoa thuộc họ hoa hồng. Loài cây này phân bố rộng rãi trên khắp thế giới và được sử dụng trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong y học cổ truyền. Tầm xuân được biết đến với nhiều tác dụng chữa bệnh, từ việc hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường hệ miễn dịch, đến giảm đau và chống viêm. Ngoài ra, tầm xuân cũng được sử dụng trong mỹ phẩm và chế phẩm làm đẹp.
administrator